Διδακτορική Διατριβή

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΙΣΧΙΟΥ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

     Το κάταγμα του ισχίου αντιπροσωπεύει την πλέον σοβαρή επιπλοκή της οστεοπόρωσης και συνιστά μείζον κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα. Συνδέεται με μεγάλη θνησιμότητα (μόνο το 60% των ασθενών επιβιώνουν περισσότερο από δύο χρόνια μετά το κάταγμα), λειτουργική ανικανότητα (μόνο το 50% αυτών οι οποίοι επιβιώνουν θα φθάσουν στην προ του κατάγματος κινητική δραστηριότητα και ικανότητα αυτοεξυπηρέτησης) (Steen -Jensen και Bagger 1982, Jette και συν 1987, Cooper και συν 1993) και υψηλό κόστος. Σύμφωνα με τους Cummings και συν (1985) τα κατάγματα του ισχίου συνδέονται με θνησιμότητα, λειτουργική ανικανότητα και κόστος περισσότερο από όλες τις άλλες επιπλοκές της οστεοπόρωσης μαζί. Με δεδομένα τα ανωτέρω και την αυξανόμενη συχνότητα εμφάνισής τους τα κατάγματα του ισχίου αποτελούν σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας.
     Σύμφωνα με καταγραφή των καταγμάτων ισχίου που διενεργεί το Εργαστήριο Έρευνας Μυοσκελετικών Παθήσεων (ΕΕΠΜΣ) Νοσ. ΚΑΤ, το 1997 η επίπτωση του κατάγματος ισχίου στον ελληνικό πληθυσμό ηλικίας άνω των 50 ετών ήταν 4,48/1000 γυναίκες και 2,16/1000 άνδρες [1]. Κατά την περίοδο 1977-2002 η συχνότητα καταγμάτων ισχίου στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 155% [1].
Σε ελλαδικές αναφορές η ενδονοσοκομειακή θνησιμότητα τη δεκαετία 80-90 και 89-98 φαίνεται να είναι 5% [2,3]. Στην Αγγλία φθάνει το 13% περίπου ανάλογα με το νοσοκομείο [4]. Στην Αγγλία και τις περισσότερες δυτικοευρωπαϊκές χώρες , η θνησιμότητα ένα έτος μετά το κάταγμα είναι περίπου 20-35% [5,6,7,8,9], και τα τελευταία 20 έτη παραμένει σταθερή [7]  παρά τη βελτίωση των τεχνικών χειρουργικής αντιμετώπισης. Η επιβίωση μετά από ένα κάταγμα ισχίου επηρεάζεται από το φύλο [7,9], την ηλικία [7,9], τα συνοδά προβλήματα υγείας [10], την κατάσταση θρέψης [11], τη μείωση της λειτουργικότητας [10] και την ισορροπία [13], την πνευματική διαύγεια [10,12], την κοινωνικοοικονομική κατάσταση [7] και το χρονικό διάστημα που έχει παρέλθει από το κάταγμα [9].
     Το κάταγμα ισχίου σε άτομα μεγάλης ηλικίας συνοδεύεται από λειτουργική έκπτωση και μείωση της κινητικότητας. Λιγότεροι από 50% των ασθενών επανέρχονται στην προ του κατάγματος λειτουργική κατάσταση [14]. 6%-33% των ασθενών που ζούσαν ανεξάρτητοι σε δικά τους σπίτια , αναγκάζονται να μετακομίσουν σε οίκους ευγηρίας μετά το κάταγμα [15]. Ένα έτος μετά το κάταγμα,  και παρά την αποκατάσταση , οι ασθενείς με κάταγμα ισχίου εξακολουθούν να έχουν μειωμένη λειτουργικότητα και χειρότερη ποιότητα ζωής [16,17].
     Η παρουσία ενός κατάγματος αυξάνει τον κίνδυνο επόμενου κατάγματος [18]. Οι άνδρες ηλικίας 65-85 ετών με κάταγμα ισχίου έχουν απόλυτο πενταετή κίνδυνο να πάθουν ένα κάταγμα Colles περίπου 2,6% [19]. Ο αντίστοιχος κίνδυνος για τις γυναίκες 65-85 ετών είναι 5,8-7,4% [19]. 3,3%-9% των ασθενών που προσκομίζονται με κάταγμα ισχίου έχουν υποστεί ένα κάταγμα ισχίου στο παρελθόν [20,21]. Το δεύτερο κάταγμα είναι πιο ασταθές από το πρώτο [21] και αποτελεί αίτιο επανεισαγωγής και αποδιοργάνωσης της ευαίσθητης υγείας των ηλικιωμένων ατόμων [22]. Επιφέρει μεγαλύτερη μείωση στην κινητικότητα με αποτέλεσμα μόνον 9% των ατόμων που υφίστανται δεύτερο κάταγμα ισχίου να διατηρούν την ικανότητά τους να βαδίζουν ανεξάρτητα [22].
Η Ελλάδα συμπεριλαμβάνεται στις χώρες υψηλού κινδύνου εμφάνισης κατάγματος ισχίου ανάμεσα σε Κίνα, Γερμανία, Ελβετία, Φινλανδία, Καναδά, Ολλανδία, Ουγγαρία, Σιγκαπούρη, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Κουβέιτ, Αυστραλία και Πορτογαλία. Η επίπτωση του κατάγματος ισχίου στην Ελλάδα αυξήθηκε από 107,3/100.000 κατοίκους το 1992 σε 118,6/100.000 κατοίκους το 1997. Το φαινόμενο αυτό αποδίδεται κυρίως στη γήρανση του πληθυσμού. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι το έτος 1977 οι υπερήλικες καταγµατίες αποτελούσαν το 22,49% του συνόλου, ενώ το έτος 1997 αποτελούσαν το 50,2% του συνόλου των καταγµατιών ( Πασπάτη Ι. & συν.).
     Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα πρωτόκολλα ή guidelines για φυσική αποκατάσταση του καταγματία του ισχίου μετά το χειρουργείο στην Ελλάδα. Η λειτουργική ανεξαρτησία του ασθενή δεν αποτελεί προϋπόθεση για να πάρει εξιτήριο από το νοσοκομείο και η ενδονοσοκομειακή φροντίδα αντικαθίσταται με άλλοτε άλλου βαθμού φροντίδα στον ιδιωτικό χώρο του ασθενή όπως υποδεικνύει και η κοινωνική πολιτική Υγείας.
     Το επίπεδο λειτουργικότητας συχνά κατακρημνίζεται μετά από το κάταγμα ισχίου. Η ανάκτηση του επιπέδου λειτουργικότητας έχει συσχετισθεί με τη νεαρότερη ηλικία, την υψηλή προκαταγματική λειτουργική δραστηριότητα, την υψηλή κοινωνική υποστήριξη, τη μικρή συνοδό νοσηρότητα και την απουσία νοητικών διαταραχών. Στην Ελλάδα τα δεδομένα είναι φτωχά. Για το λόγο αυτό, εκπονήθηκε αυτή η μελέτη στην οποία συγκρίναμε τις αλλαγές στη λειτουργική δραστηριότητα και σε παραμέτρους της ποιότητας ζωής σε ασθενείς με κάταγμα ισχίου, ηλικίας άνω των 65 ετών και σε μία ομάδα ελέγχου αποτελούμενη από άνδρες και γυναίκες της κοινότητας, περιπατητικούς της ίδιας ηλικίας. Μετρήθηκε και αξιολογήθηκε επίσης η θνησιμότητα κατά τη διάρκεια δύο ετών.
 
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.Πασπάτη Ι. & συν. Διαχρονικές μεταβολές στη συχνότητα των καταγμάτων του ισχίου στην Ελλάδα το διάστημα 1977-1997. Οστούν 2002.
2.Αντωνίου Ν. , Παπανικολάου Α. , Παυλάκης Δ. , Θεοδωράτος Γ. Επιδημιολογική μελέτη καταγμάτων ισχίου στην Ορθοπαιδική κλινική του νοσοκομείου ΕΕΣ τη δεκαετία 1989-1998.
3.Γρίβας ΘΒ. , Μεταξάς Γ. , Καποτάς Ι. & συν. Επιδημιολογικά στοιχεία επί των καταγμάτων ισχίου που αντιμετωπίσθηκαν στο Α’ Ορθ. Τμήμα του ΠΓΝ «Ευαγγελισμός» από το 1980-1991. ΕΕΧΟΤ 1992.
4.Dr Foster’s case notes. BMJ 2001.
5.Todd CJ , Freeman CJ , Camilleri-Ferrante C et al. Differences in mortality after fracture of hip: The East Anglian audit. BMJ 1995.
6.Keene GS , Parker MJ , Pryor GA. Mortality and morbidity after hip fractures. BMJ 1993.
7.Roberts SE , Goldacre MJ. Time trends and demography of mortality after fractured neck of femur in an English population , 1968-98 : database study. BMJ 2003.
8.Center JR , Nguyen TV , Schneider D , Sambrook PN , Eisman JA. Mortality after all major types of osteoporotic fracture in men and women. An observational study. Lancet 1999.
9.Forsen L , Sogaard AJ , Meyer HE et al. Survival after hip fracture : short and long term excess mortality according to age and gender. Osteoporos Int 1999.
10.Poor G , Atkinson EJ , O’Fallon WM , Melton LJ III. Determinants of reduced survival following hip fractures in men. Clin Orthop 1995.
11.Patterson BM , Cornell CN , Carbone B et al. Protein depletion and metabolic stress in elderly patients who have a fracture of the hip. J Bone Joint Surg (Am) 1992.
12.Ions Gk , Stevens J. Prediction of survival in patients with femoral neck fractures. J Bone Joint Surg (Br) 1987.
13.Fox K , Hawkes WG , Hebel JR et al. Mobility after hip fracture predicts health outcomes. J Am Ger Soc 1998.
14.Marottoli RA , Berkman LF , Cooney LM Jr. Decline in physical function following hip fracture. J Am Geriatr Soc 1992.
15.Osnes EK , Lofthus CM , Meyer HE et al. Consequences of hip fracture on activities of daily life and residential needs. Osteoporos Int 2004 in press
16.Boonen S , Autier P , Barette M et al. Functional outcome and quality of life following hip fracture in elderly women : a prospective controlled study. Osteoporos Int 2004.
17.Tidemark J. Quality of life and femoral neck fractures. Acta Orthop Scand Suppl 2003.
18.Klotzbuecher CM , Ross PD , Landsman P , Abbott TAI , Berger M. Patients with prior fractures have an increased risk of future fractures : a summary of the literature and statistical synthesis. J Bone Miner Res 2000.
19.Van Staa TP , Leufkens HG , Cooper C. Does a fracture at one site predict later fractures at other sites ? A British cohort study. Osteoporos Int 2002.
20.Schroder HM , Petersen KK , Erladsen M. Occurrence and incidence of the second hip fracture. Clin Orthop 1993.
21.Dretakis KE , Dretakis EK , Papakitsou EF , Psarakis S , Steriopoulos K. Possible predisposing factors for the second hip fracture. Calcif Tissue Int 1998.
22.Pearce EO , Redfem DJ , Sinha M , Edge AJ. Outcome following a second hip fracture. Injury  2003.

Επικοινωνηστε

Σκαγιάς Κωνσταντίνος, Χειρουργός Ορθοπεδικός-Τραυματιολόγος
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Τ. Επικ. Επιμελητής Κλινικής
Αθλητικών Κακώσεων Νοσοκομείου ΚΑΤ

Κρέοντος 138, Αθήνα - Σεπόλια, 10443, ΑΤΤΙΚΗ

Ιατρείο: 211 700 1020

κιν. 6945 465 468

Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies  για την βελτίωση της περιήγησής σας. Η επιχείρηση συμμορφώνεται με τον GDPR.