Home

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Σ. ΣΚΑΓΙΑΣ, MD, PhD

ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΟΣ-ΤΡΑΥΜΑΤΙΟΛΟΓΟΣ
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών Τ. Επικ. Επιμελητής Κλινικής Αθλητικών Κακώσεων Νοσοκομείου ΚΑΤ

GR EN

ΑΡΧΙΚΗ O IATΡΟΣ ΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Συχνές Ορθοπεδικές Παθήσεις Οστεοαρθρίτιδα

Οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ)


     Η οστεοαρθρίτιδα είναι μια χρόνια και προοδευτικά εξελισσόμενη πάθηση των αρθρώσεων και της σπονδυλικής στήλης. Συνήθως προσβάλλει μία μεγάλη άρθρωση (π.χ. γόνατο ή ισχίο) και μερικές φορές δύο ή περισσότερες αρθρώσεις. Όταν η οστεοαρθρίτιδα εντοπίζεται στη σπονδυλική στήλη είναι γνωστή και ως σπονδυλοαρθροπάθεια. Η οστεοαρθρίτιδα είναι η πιο συχνή μορφή αρθρίτιδας. Περισσότεροι από 100 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα. Επιδημιολογικά δεδομένα από το Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών αναφέρουν ότι στην Ελλάδα η συνολική συχνότητα της συμπτωματικής οστεοαρθρίτιδας είναι 13,1% των ενηλίκων. Υπολογίζεται ότι περισσότερο από 1 εκατομμύριο Έλληνες - κατά άλλους 2 εκατομμύρια- πάσχουν από αυτή. Η συχνότητα της νόσου αυξάνει με την ηλικία έτσι ώστε μετά τα 65 χρόνια, 3 στα 4 άτομα πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα ενώ περισσότερο από το 85% των ατόμων αυτών έχουν ευρήματα στις ακτινογραφίες των αρθρώσεων τους ακόμη και όταν δεν έχουν συμπτώματα. Ο αριθμός των ατόμων που πάσχει από οστεοαρθρίτιδα αυξάνει συνεχώς τα τελευταία χρόνια, λόγω της αύξησης του αριθμού των ηλικιωμένων ατόμων, ιδίως στις ανεπτυγμένες χώρες. Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις από την πάθηση είναι τεράστιες: αποχή από την εργασία, ευρεία χρήση φαρμάκων, χειρουργικές επεμβάσεις, αναπηρία. Αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες ανικανότητας.  

  Υπάρχουν πάνω από 100 είδη οστεοαρθρίτιδας.  Η οστεοαρθρίτιδα που επέρχεται με την αύξηση της ηλικίας ονομάζεται εκφυλιστική και είναι η πλέον συχνή. Η οστεοαρθρίτιδα που προκύπτει μετά από τραυματισμό μιας άρθρωσης ονομάζεται μετατραυματική και μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Υπάρχουν βέβαια και ειδικές αρθρίτιδες που προκαλούνται από ρευματικά νοσήματα ή μεταβολικά νοσήματα. Σ’ αυτήν την κατηγορία ανήκουν η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα, η ουρική αρθρίτιδα αλλά και άλλες ειδικές αρθρίτιδες. Είναι ίσως η πιο «αρχαία» νόσος. Η εξέταση οστών, προϊστορικών σκελετών από μούμιες αιγυπτιακές, έδειξε ότι η οστεοαρθρίτιδα είναι τόσο παλαιά όσο και τα διάφορα θηλαστικά είδη.

      Η εκφυλιστική οστεοαρθρίτιδα είναι όχι μόνο η συχνότερη πάθηση των αρθρώσεων, αλλά και μια από τις συχνότερες παθήσεις του ανθρώπου. Η οστεοαρθρίτιδα είναι σημαντικά συχνότερη στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες, ενώ η συχνότητά της αυξάνει σημαντικά με την πάροδο της ηλικίας. Από όλες τις εντοπίσεις της συμπτωματικής οστεοαρθρίτιδας συχνότερη είναι η εκφυλιστική σπονδυλοαρθροπάθεια (6,9%) και ακολουθούν η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος (6%), των χεριών (2%) και του ισχίου (0,9%). Περίπου 20% των ασθενών με συμπτωματική οστεοαρθρίτιδα παρουσιάζουν δύο ή περισσότερες από τις παραπάνω εντοπίσεις.


Παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας

 

Προδιαθεσικοί παράγοντες :

· το φύλο (οι γυναίκες) και

· η ηλικία, (50 ετών και πάνω) αποτελούν παράγοντες κινδύνου για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, του ισχίου και των χεριών,

· η παχυσαρκία, κυρίως με την οστεοαρθρίτιδα των γονάτων και των ισχίων,

· ο τρόπος ζωής,

· οι έντονες αθλητικές δραστηριότητες,

· η βαριά επαγγελματική απασχόληση, που συνδέεται και με

· το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης, παράγοντας κινδύνου για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος.

Γενετικοί παράγοντες : πχ

· οι γυναίκες έχουν πιθανότητα 30-50% να κληρονομήσουν από την μητέρα τους την οστεοαρθρίτιδα χεριών.

Συγγενείς δυσπλασίες : πχ

· συγγενές εξάρθρημα του ισχίου,

· επιφυσιακές δυσπλασίες.

Ενδοκρινολογικά αίτια : πχ

· σακχαρώδης διαβήτης,

· μεγαλακρία.

Άλλες παθήσεις των οστών : πχ

· ρευματοειδής αρθρίτιδα,

· οστεονέκρωση,

· λοίμωξη.
Γονιδιακές μεταλλάξεις :

      Βρετανοί ερευνητές ανακάλυψαν ακόμη οκτώ τμήματα του γενετικού κώδικα του ανθρώπου που σχετίζονται με την οστεοαρθρίτιδα, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στο 11. Οι κληρονομικοί παράγοντες αναλογούν τουλάχιστον στο 50% των πιθανοτήτων που έχει το άτομο να εκδηλώσει οστεοαρθρίτιδα, εκτιμούν οι ειδικοί. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύονται στο επιστημονικό έντυπο The Lancet, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Νιουκάστλ συνέκριναν το DNA 7.400 Βρετανών πασχόντων με οστεοαρθρίτιδα με αυτό 11.000 υγιών εθελοντών. Αυτό επέτρεψε στους επιστήμονες να βρουν τις πιο «ένοχες» περιοχές του γενετικού κώδικα για να τις μελετήσουν σε βάθος. Η εργασία επαναλήφθηκε σε ξεχωριστή ομάδα 7.500 ατόμων με οστεοαρθρίτιδα και 43.000 ανθρώπους χωρίς τη νόσο από την Ισλανδία, την Εσθονία, την Ολλανδία και την Μ.Βρετανία. Η μετάλλαξη που έχει την ισχυρότερη επίδραση εντοπίζεται στην περιοχή του γονιδίου GNL3, το οποίο παράγει την πρωτεΐνη που παίζει σημαντικό ρόλο στην διατήρηση του κυττάρου. Οι άλλες τρεις βρίσκονται σε γενετικές περιοχές που εμπλέκονται στην ρύθμιση του χόνδρου, της ανάπτυξης του οστού και του σωματικού βάρους. Πάντως, τα αίτια της εκφυλιστικής αρθρίτιδας δεν είναι ακόμα γνωστά.

Παθοφυσιολογία

    Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος όσον αφορά την κατανόηση των παθοφυσιολογικών μηχανισμών που οδηγούν στη νόσο. Σήμερα γνωρίζουμε ότι πρόκειται για μεταβολική νόσο, με πολύπλοκους μηχανισμούς. Η οστεοαρθρίτιδα προσβάλλει κυρίως τον αρθρικό χόνδρο. Ο χόνδρος είναι ο ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες σαν μαξιλαράκι και βοηθά τα κόκαλα της άρθρωσης να γλιστρούν το ένα πάνω στο άλλο κατά την κίνηση. Είναι ένα ζωντανό υλικό που συνεχώς καταστρέφεται και ανανεώνεται, αποτελείται δε από κολλαγόνο, πρωτεογλυκάνες και κύτταρα, τα χονδροκύτταρα. Κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, το χονδροκύτταρο διατηρεί μια ισορροπία ανάμεσα στις διεργασίες καταστροφής και ανανέωσης του χόνδρου. Όταν αυτή η ισορροπία διαταραχθεί, υπέρ των καταστροφικών λειτουργιών, ο χόνδρος σπάζει, αποκτά ρωγμές και τελικά χάνεται εντελώς, αφήνοντας ακάλυπτες τις αρθρικές επιφάνειες. Αλλοίωση του αρθρικού χόνδρου συνεπάγεται έντονη τριβή μεταξύ των αρθρικών επιφανειών και προκαλεί πόνο στην άρθρωση, φλεγμονή και μείωση της κινητικότητάς της και μπορεί να καταλήξει σε οριστική απώλεια της φυσιολογικής αρχιτεκτονικής της άρθρωσης. Ευτυχώς, η οστεοαρθρίτιδα επιδεινώνεται με αργό ρυθμό. Εμφανίζει μια πορεία με υφέσεις και εξάρσεις, ενώ παραμένει στάσιμη κλινικά για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Συνήθως, οι ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα πονούν μεν, αλλά διατηρούν για πολλά χρόνια την κινητικότητα και λειτουργικότητα των αρθρώσεών τους.

Εντόπιση

      Προσβάλλονται συχνότερα η σπονδυλική στήλη (αυχένας –οσφύ), τα γόνατα, οι μικρές αρθρώσεις των χεριών και τα ισχία. Σπανιότερα μπορεί να προσβληθούν οι ώμοι, η στερνοκλειδική άρθρωση, οι αγκώνες, το μεγάλο δάκτυλο του ποδιού κ.α. Η οστεοαρθρίτιδα διακρίνεται σε δυο μορφές, την εντοπισμένη και την γενικευμένη μορφή. Η εντοπισμένη μορφή συνήθως προσβάλλει 2-3 αρθρώσεις, κυρίως αυτές που βαστάζουν βάρος, όπως τα γόνατα και τα ισχία. Στην γενικευμένη μορφή προσβάλλονται μαζί πολλές αρθρώσεις στο σώμα ( χέρια - γόνατα - ισχία - σπονδυλική στήλη).

 
Κλινική συμπτωματολογία

Τα κύρια συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας είναι :

· Ο Πόνος, που έχει το χαρακτηριστικό ότι δεν εμφανίζεται κατά την ανάπαυση ή το κάθισμα, παρά μόνο στις κινήσεις της άρθρωσης ή όταν η άρθρωση φέρει το βάρος του σώματος, όπως π.χ. η άρθρωση του γόνατος ή του ισχίου. Στα πρώτα στάδια εμφανίζεται συνήθως μετά από κούραση και έντονη δραστηριότητα, κρατά μερικές εβδομάδες και υποχωρεί με ξεκούραση και απλά αναλγητικά φάρμακα. Σε προχωρημένα όμως στάδια ο πόνος γίνεται μόνιμος με κάθε κίνηση της άρθρωσης και υπάρχει ακόμα και στην ανάπαυση. Εμφανίζεται ακόμη και την νύχτα κατά την διάρκεια του ύπνου. Επηρεάζεται από τις αλλαγές του καιρού, επιδεινώνεται από την υγρασία και το κρύο.

· Η Δυσκαμψία, το «μάγγωμα», το οποίο εμφανίζεται στις πρώτες κινήσεις της άρθρωσηςόταν η αυτή μείνει πολλή ώρα αχρησιμοποίητη. Διαρκεί μόνο λίγα λεπτά της ώρας, σε αντίθεση με τη δυσκαμψία των φλεγμονωδών ρευματικών παθήσεων που διαρκεί πάνω από μισή ώρα. Η δυσκαμψία αυτή στην αρχή είναι ήπια και υποχωρεί μετά από λίγα λεπτά, αλλά προοδευτικά γίνεται έντονη, μόνιμη και τελικά η άρθρωση χάνει την πλήρη κινητικότητα της.

· Ο Κριγμός : είναι ένας ήχος που ακούει ο ασθενής ή και οι γύρω του όταν κινεί την άρθρωση. Οφείλεται στην τριβή ανάμεσα στα κόκαλα της άρθρωσης τα οποία δεν προστατεύονται πια από τον χόνδρο.

· Η χωλότητα και η δυσκολία στις μετακινήσεις είναι τα βασικά συμπτώματα όταν η αρθρίτιδα έχει προσβάλει αρθρώσεις των κάτω άκρων.

· Η Διόγκωση, η οποία έχει το χαρακτηριστικό ότι είναι “σκληρή” στην ψηλάφηση, είναι δηλ. οστικής προέλευσης και

· Η  Παραμόρφωση της άρθρωσης που αναπτύσσεται σε προχωρημένο στάδιο της πάθησης.

     Με όλα αυτά τα συμπτώματα, τελικά η άρθρωση γίνεται δυσλειτουργική, ο ασθενής αποφεύγει να την χρησιμοποιεί και αυτό έχει σαν πρόσθετη συνέπεια την ατροφία των μυών που βρίσκονται κοντά στην άρθρωση που πάσχει. Στην οστεοαρθρίτιδα σπάνια έχουμε σημεία φλεγμονής στην άρθρωση που πάσχει, δηλαδή θερμότητα, ερυθρότητα και πρήξιμο. Δεν προσβάλλονται ποτέ εσωτερικά όργανα. Προσβολή εσωτερικών οργάνων και έντονα σημεία φλεγμονής της άρθρωσης έχουμε αντιθέτως στην ρευματοειδή αρθρίτιδα, η οποία είναι η δεύτερη πιο συχνή μορφή αρθρίτιδας μετά την οστεοαρθρίτιδα. Μερικές φορές η οστεοαρθρίτιδα μπορεί να είναι συνεχώς ή κατά περιόδους ασυμπτωματική, δηλ. να μην εμφανίζει συμπτώματα, όπως π.χ. συμβαίνει πολύ συχνά με την οστεοαρθρίτιδα των χεριών. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερα μεγάλη σημασία, διότι σε αυτές τις περιπτώσεις της ασυμπτωματικής έκφρασης της οστεοαρθρίτιδας δεν χρειάζεται φαρμακευτική θεραπευτική αγωγή παρά μόνο ένα πρόγραμμα ασκήσεων. Η εκφυλιστική σπονδυλαρθροπάθεια μπορεί επίσης να είναι ασυμπτωματική ή μπορεί να προκαλεί κατά περιόδους οσφυαλγία ή αυχεναλγία με ή χωρίς επέκταση του πόνου κατά μήκος ενός από τα κάτω ή τα άνω άκρα αντίστοιχα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

      Ένα πλήρες ιατρικό ιστορικό, μία κλινική εξέταση σε όλες τις αρθρώσεις του ασθενούς, ιδιαίτερα προσεκτικά σε αυτές που πάσχουν.  Ακολούθως, γενικές εξετάσεις αίματος και ούρων, ειδικές εξετάσεις όπως είναι ο ρευματοειδής παράγων (RA test) και οι δείκτες φλεγμονής (ΤΚΕ-CRP), ακτινογραφίες και σε μερικές περιπτώσεις αξονική τομογραφία ή μαγνητική τομογραφία της προσβεβλημένης άρθρωσης.

 
      Συνήθως, στην οστεοαρθρίτιδα οι γενικές εξετάσεις αίματος είναι φυσιολογικές, ο ρευματοειδής παράγων είναι αρνητικός και οι δείκτες φλεγμονής αρνητικοί. Οι ακτινογραφίες δείχνουν στένωση του μεσάρθριου διαστήματος, δηλαδή του διαστήματος ανάμεσα στα οστά της άρθρωσης, που υποδηλώνει την καταστροφή του χόνδρου. Συχνά υπάρχουν οστεόφυτα, (“άλατα” που ακούμε στην καθομιλουμένη) οστικές προεξοχές στα όρια της άρθρωσης, σκλήρυνση του οστού κάτω από την άρθρωση και σε προχωρημένη νόσο κύστεις και διαβρώσεις. Οι ακτινογραφίες μας δίνουν πληροφορίες σχετικά με την βαρύτητα της νόσου και τον ρυθμό επιδείνωσης. Πολλές φορές όμως δεν συμφωνούν τα ακτινολογικά ευρήματα με την κλινική εικόνα, δηλαδή μπορεί ο ασθενής να πονά πολύ ενώ οι ακτινογραφίες δεν δείχνουν σοβαρή νόσο και το αντίθετο.

 

       Σε κάποιες περιπτώσεις ο γιατρός συστήνει αρθροσκόπηση, κατά την οποία, με το αρθροσκόπιο που εισάγεται στην άρθρωση κάτω από γενική αναισθησία, ο γιατρός βλέπει τις φθορές στον χόνδρο και τα άλλα στοιχεία της άρθρωσης. Αν κρίνεται αναγκαίο, μπορεί να πάρει βιοψία αλλά και να καθαρίσει την άρθρωση από σπασμένα κομματάκια χόνδρου ή οστού.

 

Θεραπεία

       Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι κατά το σχεδιασμό του θεραπευτικού προγράμματος για την αντιμετώπιση της συμπτωματικής οστεοαρθρίτιδας λαμβάνονται υπόψη η εντόπισή της, το στάδιο της, η ένταση των κλινικών της εκδηλώσεων και γενικά όλα τα κλινικά δεδομένα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς καθώς και οι τυχόν συνυπάρχουσες παθήσεις. Σκοπός της θεραπείας στην οστεοαρθρίτιδα είναι να ανακουφίσουμε τον ασθενή από τον πόνο, να βελτιώσουμε την κινητικότητα και την δυσκαμψία της άρθρωσης που πάσχει και κυρίως να σταματήσουμε τις διεργασίες που οδηγούν σε καταστροφή του χόνδρου έτσι ώστε να προλάβουμε την παραμόρφωση και την μόνιμη αναπηρία. Η θεραπεία προσαρμόζεται από τον έμπειρο γιατρό στον κάθε ασθενή, ανάλογα με τις αρθρώσεις που είναι προσβεβλημένες, την βαρύτητα της προσβολής και τις προσδοκίες, ανάγκες και τον τρόπο ζωής του κάθε ασθενούς. Η θεραπευτική αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας, επειδή δεν ξέρουμε την αιτία της, δεν μπορεί να είναι αιτιολογική. Προσπαθούμε όμως, με διάφορα μέσα να επιβραδύνουμε την εξέλιξη της και να αντιμετωπίσουμε τα συμπτώματα. Διακρίνεται σε : Μη φαρμακευτική θεραπεία - Φαρμακευτική θεραπεία - Χειρουργική θεραπεία.
 
Μη φαρμακευτική θεραπεία
 
Τα φυσικά μέσα είναι κατάλληλα και βοηθητικά για κάθε στάδιο οστεοαρθρίτιδας. Σε αυτά περιλαμβάνονται :
  • η Ανάπαυση
       Ο ασθενής πρέπει να αναπαύεται συχνά μέσα στην διάρκεια της ημέρας, ιδιαίτερα εάν εμφανισθεί πόνος μετά από μια εργασία. Είναι απαραίτητο να βρεθεί ισορροπία ανάμεσα στην ανάπαυση και τη σωστή άσκηση. Η σημαντική έλλειψη δραστηριότητας δεν φαίνεται να βοηθά, ενώ αντίθετα οδηγεί σε απώλεια μυϊκής μάζας και μεγάλη επιδείνωση της κινητικότητας της άρθρωσης.
  • η φυσικοθεραπεία 
       Η σωστή φυσικοθεραπεία και άσκηση δυναμώνει το μυϊκό σύστημα, βελτιώνει την κίνηση των αρθρώσεων ενώ χαρίζει ψυχική ευεξία. Το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας και άσκησης πρέπει να καθορίζεται από ειδικό φυσίατρο σε συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό και να προσαρμόζεται στις ανάγκες του κάθε ασθενή. Ο ασθενής πρέπει να εκπαιδεύεται σε βασικές αρχές προφύλαξης των προσβεβλημένων αρθρώσεων, όπως αποφυγή δραστηριοτήτων που προκαλούν υπερβολική καταπόνηση της άρθρωσης (να αποφεύγει τις σκάλες όταν πάσχει από οστεοαρθρίτιδα γονάτων ή ισχίων, να αποφεύγει την ανύψωση βαριών αντικειμένων εάν πάσχει από οστεοαρθρίτιδα της οσφυϊκής μοίρας). Η χρήση θερμού ή ψυχρού στην προσβεβλημένη άρθρωση βοηθά στην ανακούφιση του πόνου και της δυσκαμψίας. Επίσης το μασάζ (χειρομαλάξεις) μειώνει το στρες και τον μυϊκό σπασμό, βοηθά το σώμα να παράγει ενδορφίνες που καταπολεμούν τον πόνο, βελτιώνει τον ύπνο και την ψυχική διάθεση. 
  • η υδροθεραπεία (ιαματικά λουτρά) 
  • ειδικές ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών της άρθρωσης  
     Η συχνή άσκηση όπως το περπάτημα, ο χορός ή το κολύμπι βοηθούν στην ενδυνάμωση των μυών που στηρίζουν τα οστά. 
  • η απώλεια βάρους  
      Διατηρήστε φυσιολογικό σωματικό βάρος. Αν ανήκετε στην κατηγορία των υπέρβαρων προσπαθήστε να χάσετε βάρος. Το επιπλέον σωματικό λίπος αυξάνει τα επίπεδα της φλεγμονής, προκαλώντας μεγαλύτερο πόνο στις αρθρώσεις. Το βάρος, πέρα από την ηλικία, επιβαρύνει τον αρθρικό χόνδρο , με αποτέλεσμα την πρόωρη εμφάνιση οστεοαρθρικών αλλοιώσεων. Οι αρθρώσεις που καταπονούνται περισσότερο είναι τα ισχία, τα γόνατα, οι ποδοκνημικές και η σπονδυλική στήλη. Ο βαθμός συσχετισμού παχυσαρκίας και οστεοαρθρίτιδας του γόνατος έχει τεκμηριωθεί. Έτσι ο κίνδυνος ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας στο γόνατο αυξάνεται σταδιακά από 0,1 για δείκτη μάζας σώματος <20 σε 13,6 για δείκτη μάζας σώματος>36, δηλαδή αυξάνει κατά 136 φορές περισσότερο. Το φυσιολογικό σωματικό βάρος μειώνει τα επίπεδα των δεικτών φλεγμονής στην κυκλοφορία του αίματος.
  • η χρησιμοποίηση βοηθημάτων κατά την βάδιση  
     Νάρθηκες, μπαστούνια, περιπατητικά βοηθήματα ανατομικά παπούτσια, ειδικά πέλματα και ορθώσεις, αυχενικό κολάρο ή ζώνη για την οσφύ κ.ά.
  • ο βελονισμός  Απελευθερώνει ενδορφίνες που έχουν παυσίπονη δράση.
  • Συμπληρώματα διατροφής και διάφορες φυσικές ουσίες  
  • Σωστή εκπαίδευση  
    Η χρόνια αρθρίτιδα προκαλεί πόνο στον ασθενή ενώ περιορίζει σημαντικά την κίνηση και τις φυσικές του δραστηριότητες. Συχνά βιώνει συναισθήματα άγχους, κατάθλιψης και χαμηλής αυτοεκτίμησης και οδηγείται σε απόσυρση, κοινωνική απομόνωση και άρνηση να παλέψει την νόσο του και γενικά συνεργάζεται δυσκολότερα με τον γιατρό. Έχει φανεί ότι η σωστή ενημέρωση του ασθενή ή συζήτηση με τον γιατρό για τις διάφορες θεραπευτικές παρεμβάσεις, ενίοτε η ψυχολογική στήριξη (ατομική ή με συμμετοχή σε ομάδες) βοηθούν σημαντικά στον καλύτερο έλεγχο της νόσου. Ο ασθενής μαθαίνει να εστιάζει στις δυνατότητες και όχι στις αδυναμίες του, να μοιράζει τις καθημερινές δραστηριότητες ώστε να μην καταπονεί τις αρθρώσεις, να αναπαύεται, να τρέφεται υγιεινά, να γυμνάζεται ώστε να διατηρεί καλό μυϊκό σύστημα, να ελέγχει το άγχος, να εφευρίσκει δραστηριότητες που τον ευχαριστούν και να διατηρεί τις κοινωνικές σχέσεις με φίλους και την οικογένεια ζητώντας βοήθεια σε πρακτικά θέματα και ψυχολογική υποστήριξη.
 
Φαρμακευτική θεραπεία
 
Φάρμακα τροποποιητικά των συμπτωμάτων
      Εδώ ανήκουν φάρμακα πού μειώνουν τον πόνο (παυσίπονα). Συνήθως χρησιμοποιούνται τα απλά αναλγητικά του τύπου της παρακεταμόλης ή ενισχυμένα με κωδεΐνη. Σε περιπτώσεις βαριάς οστεοαρθρίτιδας με έντονο πόνο, μπορεί να χρησιμοποιηθούν ισχυρότερα παυσίπονα που ανήκουν στην κατηγορία των οπιοειδών. Καλό είναι να χρησιμοποιούνται για μικρό χρονικό διάστημα, γιατί προκαλούν εθισμό. Συχνά, συνταγογραφούνται τα μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) κλασικά ή νεότερα (κοξίμπες). Τα φάρμακα αυτά βοηθούν στην ανακούφιση του πόνου ενώ παράλληλα μειώνουν την φλεγμονή. Προσπαθούμε όμως να τα δώσουμε στην μικρότερη δυνατή δόση και για το μικρότερο αναγκαίο διάστημα, έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι παρενέργειες που συνοδεύουν αυτά τα φάρμακα. Συνήθως τα προβλήματα που προκύπτουν από τα αντιφλεγμονώδη επηρεάζουν το γαστρεντερικό σύστημα, με κίνδυνο να προκαλέσουν γαστρορραγία, αλλά και το καρδιαγγειακό σύστημα, ειδικά όσους πάσχουν από υπέρταση.
Φάρμακα τροποποιητικά της νόσου ή χονδροπροστατευτικά φάρμακα
      Από διάφορες επιστημονικές εργασίες φαίνεται ότι κάποιες ουσίες που υπάρχουν φυσιολογικά στον οργανισμό (θειική γλυκοζαμίνη, θειική χονδροϊτίνη, διασερεΐνη) ανακουφίζουν από τον πόνο, έχουν αντιφλεγμονώδη δράση ενώ παράλληλα προφυλάσσουν τον χόνδρο από την φθορά και ενισχύουν την επιδιόρθωση του. Η δράση τους αργεί να εμφανισθεί (πάνω από μήνα) και πρέπει να λαμβάνονται για τουλάχιστον ένα χρόνο. Δεν έχουν σοβαρές παρενέργειες, μπορεί όμως σε κάποιους ανθρώπους να προκαλέσουν μαλακά κόπρανα ή ήπια διάρροια.
Ενδαρθρικές εγχύσεις
    Πρόκειται για έγχυση φαρμάκων μέσα στην άρθρωση. Γίνεται πάντα από ειδικό έμπειρο γιατρό, κάτω από άσηπτες συνθήκες, γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να μολυνθεί η άρθρωση. Στις παροξύνσεις της εκφυλιστικής οστεοαρθρίτιδας, η ενδαρθρική έγχυση κορτιζόνης δίνει άμεσα, καλά αποτελέσματα για αρκετό χρονικό διάστημα, δεν θα πρέπει όμως να επαναλαμβάνεται συχνά, παρά μόνο 1-2 φορές το χρόνο. Εγχύσεις γύρω από την άρθρωση γλυκοκορτικοειδούς φαρμάκου (κορτιζόνης) και τοπικού αναισθητικού για την αντιμετώπιση της συνυπάρχουσας αρκετές φορές ορογονοθυλακίτιδας, όπως π.χ. της ορογονοθυλακίτιδας του χηνείου ποδός που εντοπίζεται στην έσω επιφάνεια του γόνατος και συνοδεύει την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος.
Τοπικές αλοιφές
      Περιέχουν συνήθως φάρμακα με αντιφλεγμονώδη ή μυοχαλαρωτική δράση και δρουν τοπικά. Ανακουφίζουν από τον πόνο και τον μυϊκό σπασμό, ενώ δεν έχουν σοβαρές παρενέργειες.
 
Χειρουργική θεραπεία
 
     Όταν τα συμπτώματα δεν ελέγχονται επαρκώς με τη φαρμακευτική και μη φαρμακευτική θεραπεία και οι ασθενείς παρουσιάζουν έντονο πόνο και κινητικές λειτουργικές διαταραχές, είναι υποψήφιοι για χειρουργική ορθοπαιδική θεραπεία. Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται :
· Η αρθροσκόπηση
     Διαμέσου δερματικών οπών προσεγγίζεται η παθολογική άρθρωση και με τη βοήθεια του αρθροσκοπίου διενεργείται έκπλυση-καθαρισμός της άρθρωσης από ξένα σώματα, ελεύθερα σώματα, κομματάκια χόνδρου ή οστού, αφαίρεση μεγάλων οστεοφύτων, απόξεση χόνδρου ή υμενεκτομή (αφαίρεση του φλεγμαίνοντος υμένα που τυλίγει εσωτερικά την άρθρωση).
· Οι οστεοτομίες
      Στοχεύουν στη διόρθωση του ανατομικού άξονα της άρθρωσης προστατεύοντας την από την φθορά που προκαλούν οι παρεκκλίσεις από το φυσιολογικό. Αναφέρω την οστεοτομία της κνήμης σε νέους ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος και την οστεοτομία μηριαίου σε νέους ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα ισχίου.
· Η ολική αρθροπλαστική
      Στα τελικά στάδια, όπου καμία φαρμακευτική ή άλλη θεραπευτική αγωγή δεν μπορεί να βοηθήσει και να ανακουφίσει τον ασθενή από τα έντονα ενοχλήματα και την αναπηρία που έχει προκαλέσει η μόνη λύση είναι η χειρουργική επέμβαση τοποθέτησης τεχνητής άρθρωσης. Η επέμβαση αυτή λέγεται ολική αρθροπλαστική, γίνεται τα τελευταία 20 χρόνια με μεγάλη επιτυχία με πιο συχνή εφαρμογή στο ισχίο και στο γόνατο, λιγότερο συχνά στον ώμο και αρκετά σπάνια, στον αγκώνα, στην ποδοκνημική άρθρωση, στις αρθρώσεις των δακτύλων.
     Στο σημείο αυτό πρέπει να τονίσω ότι η εξέλιξη στη χειρουργική τεχνική των μεγάλων αρθρώσεων, δηλαδή του ισχίου και του γόνατος, επιτρέπει την ελάχιστα τραυματική προσπέλαση και συνεπώς τη βελτιστοποίηση του αποτελέσματος στη μετεγχειρητική πορεία των ασθενών.
       Μετά από μία μεγάλη σειρά ασθενών που υπεβλήθησαν σε αρθροπλαστική με τις νέες τεχνικές τα τελευταία δύο χρόνια, μπορώ να επισημάνω ότι η μέθοδος αποτελεί μία σημαντική καμπή στην εξέλιξη της χειρουργικής Ορθοπεδικής, προϋποθέτει όμως εξειδικευμένο χειρουργό με υψηλή τεχνική επάρκεια και εμπειρία στο συγκεκριμένο πεδίο. Για το λόγο αυτό, σκεπτόμενος πάντα το μέγιστο όφελος για τον ασθενή, εκτελώ την τεχνική AMIS (Anterior Minimally Invasive Surgery) για τη χειρουργική προσπέλαση του ισχίου και την MIS midvastus approach για τη χειρουργική προσπέλαση του γόνατος.
· Η αρθρόδεση
      Σε εξαιρετικά βαρείες περιπτώσεις, όπου έχουμε εξαντλήσει τα υπόλοιπα μέσα, ή όταν εκείνα δεν έχουν ένδειξη, ή όταν αποτύχουν οι προηγούμενες χειρουργικές θεραπείες, προχωρούμε σε ακινητοποίηση τα άρθρωσης με σκοπό τη δημιουργία οστικού πώρου στη θέση της άρθρωσης. Η αρθρόδεση γίνεται εξαιρετικά σπάνια, ακινητοποιεί την άρθρωση στην καλύτερη λειτουργικά θέση, έτσι ώστε ο ασθενής να αυτοεξυπηρετείται και να μην την εκλαμβάνει ως αναπηρική κατάσταση.
© 2012-2013 www.orthoskag.gr Κρέοντος 138, Αθήνα - Σεπόλια, 10443, ΑΤΤΙΚΗΣ, Ιατρείο: 211 700 1020, κιν. 6945 465 468